Lidija Arizankovska o studiju slovenskog

Razgovor s prof. dr. Lidijom Arizankovskom, profesoricom slovenskog jezika na Filološkom fakultetu “Blaže Koneski“ u Skopju, na Sveučilištu Sv. Ćirila i Metoda

Lektor hrvatskog jezika Želimir Ciglar i profesorica slovenskog jezika prof. dr. Lidija Arizankovska na skopskom Filološkom fakultetu "Blaže Koneski"


Podržavam studij hrvatskog jezika i književnosti u Makedoniji

 

CIGLAR: Ima li odgovarajuće suradnje između studija srpskog, slovenskog i hrvatskog jezika.

ARIZANKOVSKA: Mislim da suradnje mora biti, osobito zbog genetske povezanosti tih jezika i bliskosti njihova razvoja, kao u ime dugogodišnje međudržavne i kulturne suradnje i zbog međusobnog uvažavanja i poštovanja

 

–  Studenti  slovenskog jezika i književnosti na skopskom Filološkom fakultetu „Blaže Koneski“ 1. su prosinca 2010. nastupali, kazivali pjesme, pjevali, usredotočili smo se na kulturu, film i na to da na sveučilištu pokažemo svima kako izgleda naš zajednički posao. Također smo u „Zborniku znanstvenih radova  Treće slavističke konferencija“ objavili znanstvene radove o toj problematici, a održan je i okrugli stol na kojem smo raspravljali o jezicima, o lingvističkim makedonskim i slovenskim pitanjima. Iskustva, perspektive i ideje najbolje su se vidjele u nastupu naših studenata koji su se predstavili bogatim programom. Inače, odlično surađujemo sa slovenskim veleposlanikom u Makedoniji, naši studenti zahvaljujući tome odlaze u slovenska poduzeća na praksu. Od 2004. do 2010. ostvarili smo pet zajedničkih projekata. Sa Centrom za slovenski jezik 1. prosinca smo u povodu Svjetskih dana slovenske suvremene literature predstavili i antologiju „Suvremena slovenska literatura“ u kojoj su izabrani tekstovi prijevoda – rekla je prof. dr. Lidija Arizankovska.  

Studij slovenskog jezika ima znatno dužu tradiciju Republici Makedoniji nego studij hrvatskog jezika. Slovenska književnost na Filološkom fakultetu „Blaže Koneski“  u Skopju uči se od 1946. godine, a lani je proslavljena pedeseta obljetnica učenja slovenskog jezika na razini lektorata. Nedavno, 1. prosinca 2010, svečano je obilježeno to što je studij samostalan već dva desetljeća. Od 1990. godine tim se studijem i ustrojavanjem studija srpskog i hrvatskog jezika pri matičnoj katedri Makedonskog jezika i makedonske književnosti, bavi prof. dr. Lidija Arizankovska. Zato smo je zamolili za razgovor.

CIGLAR: Kako je izgledala nastava slovenskog jezika i književnosti na ovdašnjem sveučilištu kad ste preuzeli vođenje tog studija?

ARIZAKOVSKA: Godine 1990. slovenski je jezik bio obvezan kao studij južnoslavenski jezika za studente makedonskog jezika i književnosti, tada južnoslavenskih jezika i makedonske književnosti (jugoslavenskih književnosti). Tada se to zvalo Književnost naroda SFRJ. No, već iduće, 1991. godine, slovenski se jezik počeo učiti kao strani jezik kroz mogućnost izbora u dva ili četiri semestra. Od 2003. godine slovenski se jezik može učiti i kao drugi jezik, što znači kroz šest semestara, s mnoštvom predmeta poput Suvremenog slovenskog jezika, Povijesti slovenskog jezika, Prevođenja i kontrastivne analize makedonskog i slovenskog jezika… Od 2007. godine moguće je upisato studij Slovenskog jezika i književnosti kao prvi studij, u sklopu dvopredmetnog studija. To je otada osmosemestralni studij, već smo 2003. godine prešli na bolonjski sustav. Čvrsto smo se povezali s ljubljanskim sveučilištem, uspostavili kompatibilnost studija s tamošnjim, omogućili mobilnost studenata koji odlaze na studiji u Ljubljanu i čitav semestar.

Slovenski jezik je bio od 1959. do 1976. godine na razini lektorata, a od 1976. učio se kao južnoslavenski jezik.

CIGLAR: U svim tim mijenama i kušnjama, mislite li da je dobro da se jezici i nacionalne književnosti uče odvojeno ili je bolje da se spoje u okviru nekoga konteksta susjednih književnosti ili čak šire?

ARIZANKOVSKA: Ponajprije, ja sam jezikoslovac, dakle mislim da je akcent, kad je riječ o prevođenju, na jeziku i stilistici. Tek nakon što se dobro upozna jezik, moguće je krenuti upoznavati i književnost i potom kulturu nekog naroda. No, književnosti i kulture dolaze u dodir, prožimaju se suodnose se i  ne može se štošta razumjeti bez shvaćanja dodira s drugim književnostima, s relacijama s drugim kulturama i narodima. Kod mene je naglasak na jeziku, drugi se bave književnošću i organiziranjem studija književnosti. Mislim da nije loše da se književnost uči u kontekstu južnoslavenskih književnosti, pa čak i u relacijama s neslavenskim književnostima koje su utjecale na slovensku književnost. Za mene je bitan jezik, literaturi zajedno sa studentima prilazim preko jezika, no žele li se proširiti vidici sve to treba staviti u kontekst, treba uvidjeti sličnosti i razlike, utjecaje…

CIGLAR: Budući da je studij slovenskog jezika i književnosti pri matičnoj katedri Makedonskog jezika i makedonske književnosti, imali kadgod problema, natjecanja, borbe za prostor?

ARIZANKOVSKA: Nema nikakvih problema. Nositelj studija slovenskog, kao i hrvatskog i srpskog jezika je Katedra makedonskog jezika i makedonske književnosti. Jedino, slovenski je jezik u prednosti pred hrvatskim, pa i srpskim, jer se duže poučava. Tek prije 12 godina počeo se učiti hrvatski jezik, uz moju podršku, na razini lektorata, a potom je prije tri i pol godine upisana prva generacija jednopredmetnih kroatista i prva generacija B kroatista, koji su protekle akademske godine i završili trogodišnji studij kao B modul. Jednopredmetne kroatiste to tek čeka iduće akademske godine, jer posrijedi je čeverogodišnji studij. I studij srpskog jezika ima nešto dužu tradiciju poučavanja na Filološkom fakultetu „Blaže Koneski“, no ipak kraću od slovenskog jezika. Srpski jezik se uči i kao studij prevođenja, ali i kao nastavni smjer.

CIGLAR: Budući da je Slovenija u Europskoj uniji i da ste uspjeli tako dugotrajne veze sačuvati i poboljšati, vrlo vješto koristite fondove EU, npr. Erazmus i stipendije slovenske Vlade pri stipendiranju makedonskih studenata.

ARIZANKOVSKA: Na fondove Erazmusa mogu aplicirati i studenti hrvatskog jezika u Makedoniji, jer je Makedonija zemlja pristupnica kao i Hrvatska. Naša je suradnja sa Slovenijom odlična i na međudržavnoj i na međusveučilišnoj razini. Upravo smo proslavili na Filološkom fakultetu „Blaže Koneski“ dva desetljeća uspješne suradnje, zahvaljujući tim kontaktima ugrađen je jedan pouzdan odnos i razmjena studenata. Još je osamdesetih godina prošlog stoljeća sve počelo seminarima i stipendijama, otpočetka smo usmjereni samo na Ljubljanu, potom smo sagradili međusveučilišne čvršće odnose, profesionalni kadar sudjeluje u formiranju studija, a kao što rekoh, europski su fondovi sada dostupni svima, samo možda u drukčijem obliku. Naša je suradnja s Ljubljanom i na razini Ministarstva obrazovanja koje daje državne stipendije i na razini sveučilišnih institucija. Protekle smo akademske godine proslavili u Skopju zajednički 50. obljetnicu organiziranog poučavanja slovenskog jezika u Makedoniji, zajedno s ljubljanskim Centrom za slovenski jezik kao drugim / stranim jezikom. Svečanim smo programom 19. travnja 2010. godine i promocijom zbornika treće makedonsko-slovenske konferencije („Makedonsko-slovenski književni i kulturni dodiri“), te okruglim stolom „Slovenistika i makedonistika – iskustva, perspektive i ideje“ (o temi Slovenski i makedonski jezik – aktualna pitanja današnjice i Slovenistika u Makedoniji i makedonistika u Sloveniji)  obilježili suradnju. Potom smo 1. prosinca 2010. proslavili dva desetljeća zajedničke suradnje na više načina. Studenti su nastupali, kazivali pjesme, pjevali, usredotočili smo se na kulturu, film i na to da na sveučilištu pokažemo svima kako izgleda naš zajednički posao. Također smo u „Zboniku znanstvenih radova Treće slavističke konferencija“ objavili znanstvene radove o toj problematici, a održan je i okrugli stol na kojem smo raspravljali o jezicima, o lingvističkim makedonskim i slovenskim pitanjima. Iskustva, perspektive i ideje najbolje su se vidjele u nastupu naših studenata koji su se predstavili bogatim programom. Inače, odlično surađujemo sa slovenskim veleposlanikom u Makedoniji, naši studenti zahvaljujući tome odlaze u slovenska poduzeća na praksu. Od 2004. do 2010. ostvarili smo pet zajedničkih projekata. Sa Centrom za slovenski jezik 1. prosinca 2010. smo u povodu Svjetskih dana slovenske suvremene literature predstavili i antologiju „Suvremena slovenska literatura“ u kojoj su izabrani tekstovi prijevoda. Međusveučilišna suradnja Makedonije i Slovenije znači ostvarenje i brojnih bilateralnih projekata, spomenut ću Centar za slovenski jezik kao drugi/strani pri ljubljanskom sveučilištu i projekte koji od 2001. godine do danas zajedno ostvarujemo, uključujući u njih i naše studente. Spomenut ću i tri makedonsko-slovenske znanstvene konferencije na kojoj su sudjelovali vrhunski znalci obiju strana iz područja jezika, literature i kulture, a iza čijeg ostvarenja stoji Filološki fakultet „Blaže Koneski“. Zbornik treće konferencije protekle je akademske godine i predstavljen tijekom proslave pola stoljeća učenja slovenskog na našem sveučilištu.

CIGLAR: Koliko studenata imate?

ARIZANKOVSKA: Broj varira, bilo ih je i 350 kada se sloveski pučavao kao južnoslavenski jezik, no sada se na studij slovenskog jezika ograničava broj upisanih studenata. Ove akademske godine imali smo i brucoše i diplomce, no i studente treće godine, pa je brojka svih studenata koji ove godine uče slovenski jezik pedesetak, što je posve dovoljno za kvalitetnu nastavu i za zadovoljavanje potreba tržišta. Ukupno je slovenski jezik učilo od  1959. godine najmanje tri tisuće studenata. Sada je studentima omogućen i poslijediplomski studij te doktorski studij.

CIGLAR: Ima li odgovarajuće suradnje između studija srpskog, slovenskog i hrvatskog jezika.

ARIZANKOVSKA: Mislim da suradnje mora biti, osobito zbog genetske povezanosti tih jezika i bliskosti njihova razvoja, kao u ime dugogodišnje međudržavne i kulturne suradnje i zbog međusobnog uvažavanja i poštovanja.

Razgovarao Želimir Ciglar, lektor hrvatskog jezika

Разговор со проф. д-р Лидија Аризанковска, професорка по словенечки јазик на Филолошкиот факултет ,,Блаже Конески“ во Скопје, на Универзитетот ,,Св. Кирил и Методиј“.

 

Соработка мора да има и меѓусебната почит

ЦИГЛАР: Има ли соодветна соработка меѓу студиите по српски, словенечки и хрватски јазик?

АРИЗАНКОВСКА: Мислам дека соработка мора да има, особено поради генетската поврзаност на овие јазици и блискоста во нивниот развој, како и во име на долгогодишната меѓудржавна и културна соработка и пред сè меѓусебната заемна почит.


Студентите на словенистика 1 декември 2010 имаа извонреден настап на Факултетот по повод претставувањето на Антологијата на современата словенечка литература, проект во соработка со Универзитетот во Љубљана, Центарот за словенечки јазик како втор/странски јазик, со кој веќе по петти пат реализираме еден таков проект, почнувајќи од 2004 г. Ова претставување беше во рамките на проектот Светски денови на современата словенечка литература. Студентите презентираа дел од таа литература која воедно и ја преведоа, пееја, глумеа, беа концентрирани на јазикот, литературата и културата, на афирмацијата на двете култури, македонската и словенечката. Целта беше да ја покажеме нашата работа во текот на студиите. Оваа година, во април 2010, одбележавме еден голем јубилеј, 50 години од изучувањето на словенечкиот јазик на Филолошкиот факултет во Скопје, кој беше одбележан со сличен ваков настап на студентите. На овој јубилеј беше промовиран и Зборникот од Третата научна македонско-словенечка конференција, одржана во Охрид 2007 г., каде што се објавени 37 научни прилози од областа на јазикот, литературата и културата кои се однесуваат на македонско-словенечките јазични, литературни и културни врски, а беше одржана и тркалезна маса на која се расправаше за македонистиката и словенистиката – искуства, перспективи и идеи и беа отворени низа прашања кои се однесуваат на состојбата во двата јазика. На јубилејот земаа учетво еминентни професори од три универзитети во Словенија, Универзитетот во Љубљана, Универзитетот во Марибор и Универзитетот на Приморска, Копар и секако, наши еминентни научници и професори. Инаку, покрај веќе споменатата одличната соработка со Универзитетот во Љубљана, преку кој се обезбедуваат и стипендии за учетво на семинари, студиски престои и сл, одлична е соработката и со Амбасадата на Република Словенија во Република Македонија. Имено, наши студенти словенисти, благодарејќи на Амбасадата во летниот период имаа можност за пракса во словенечки фирми, некои од нив продолжија да работат.

ЦИГЛАР: Студиите по словенечки јазик имаат значително подолга традиција од оние на хрватскиот јазик. Словенечката книжевност на Филолошкиот факултет ,,Блаже Конески“ во Скопје се изучува од 1946 г., а во април оваа година, 2010 беше одбележана и 50-годишнината од изучувањето на словенечкиот јазик. Заслужна за развојот на словенистиката во изминатите дваесет години е проф. д-р Лидија Аризанковска, затоа ја замоливме за разговор.

АРИЗАНКОВСКА: Изучувањето на словенечкиот јазик на Филолошкиот факултет во Скопје има долга традиција. Започнува најпрво како лекторат од 1959/60 г., во 1976 добива статус на задолжителен јужнословенски јазик, од 1990 г. почнува да се изучува и како странски јазик (во два и четири семетра), од 2003/2004 како втор дипломски предмет (шест сместрални студии), а од 2007/2008 и како прв дипломски предмет (осум семестрални студии) на Катедрата за македонски јазик и јужнословенски јазици, а во соработка со Катедрата за македонска книжевност и јужнословенски книжевности. Прв лектор по словенечки јазик и предавач до 1990 г. беше м-р Бистрица Миркуловска, а од 1990 г. со словенечкиот јазик се занимавам јас.

Словенечката книжевност, пак, почнува да се изучува уште далечната 1946 г., со основањето на Факултетот, прв продекан бил проф. д-р Фран Петре, кој предавал и словенечка книжевност.

ЦИГЛАР: Како изгледаше наставата по словенечки јазик и книжевност на овој универзитет кога го преземавте водењето на овие студии?

АРИЗАНКОВСКА: Значи, до 1990 г. словенечкиот јазик можеше да се изучува како јужнословенски јазик, а од 1990 г. и како странски јазик. Словенечката книжевност, пак, во рамките на студиите по книжевност на народите на СФРЈ и потоа во рамките на студиите по македонска книжевност и јужнословенски книжевности, како и во рамките на предметот Современи јужнословенски книжевности. Сега словенечкиот јазик може да се изучува на четири рамништа на додипломските студии на Катедрата за македонски јазик и јужнословенски јазици, и тоа: словенечки јазик како јужнословенски јазик (два семестра); словенечки јазик како странски (два или четири семестри); словенечки јазик како втор студиски модул (шест семестри) и словенечки јазик како прв студиски модул (осум семестри), циклични студии, на секои три години. Тоа значи дека студентите словенисти се соочуваат со мноштво предмети при изучувањето на словенечкиот јазик, покрај современ словенечки јазик, уште историја и дијалектологија на словенечкиот јазик, контрастивна анализа на македонскиот и словенечкиот јазик, преведување и толкување од словенечки на македонски јазик и обратно, култура и цивилизација на Словенците, а во рамките на првиот студиски модул и со словенечката книжевност по одделни периоди.

Споменатите студиски програми се изработени по Болоњскиот модел. Билоњскиот модел подразбира и мобилност на студентите. Оваа мобилност досега успеавме да ја реализираме во соработка со Универзитетите во Љубљана и Марибор, а преку Марибор и со Универзитетот во Клагенфурт, Австрија, користејќи словенечки државни стипендии, но користејќи ги и европските фондови за мобилност на студентите, а и на наставен кадар. Остваривме голем број гостувања на универзитетски професори од Словенија, а и наши гостувања во Словенија, а што се однесува до студентската мобилност, осуммина студенти од првата генерација студенти на првиот модул студии по словенечки јазик и книжевност престојуваа цел семестар на Филозофскиот факултет во Љубљана.

ЦИГЛАР: Земајќи го предвид Вашето искуство, мислите ли дека е добро јазиците и националните книжевности да се изучуваат одвоено или, пак, е подобро да се соединат во рамките на некој контекст со другите или дури и пошироко?

АРИЗАНКОВСКА: Пред сè јас сум јазичар, што значи акцент ставам секогаш прво на јазикот. Сметам дека е неминовно прво добро да се совлада структурата на туѓиот јазик, што воедно подразбира и добро познавање на структурата и јазичните можности на сопствениот јазик, а потоа, секако, преку контактот со книжевноста и спознавањето на културата на народот, јазикот да се надградува. Токму преку предметот преведување и контрастивна анализа го правиме тоа. И книжевниците се корисници на јазикот, преку книжевноста го гледаме сиот расположлив потенцијал што ни го нуди јазикот, значи нераздвојна е таа врска, а сето тоа е одлика на културата на еден јазик. Мислам дека не е лошо книжевностите да се разгледуваат и во контекст на другите јужнословенски книжевности, па и пошироко, мислејќи на несловенските во чија бизина во текот на историскиот развој биле тие. Така ги гледаме сличностите и разликите во развојот на јазиците и културите, различните влијанија и меѓусебни интерференции.

ЦИГЛАР: Поаѓајќи од тоа дека студиите по словенечки јазик, односно словенистика се на Катедрата за македонски јазик и јужнословенски јазици, има ли некакви проблеми, конкуренција, борба за простор?

АРИЗАНКОВСКА: Би рекла дека нема. Напротив, Катедрата дава поддршка. Носител на студиите по словенечки јазик, односно словенистика, по сите понудени модули е Катедрата за македонски јазик и јужнословенски јазици, но во реализацијата на наставата од областа на книжевноста учествуваат колегите од Катедрата за македонска книжевност и јужнословенски книжевности. Во однос на првиот модул студии, како што веќе споменав, тие се циклични, на секои три години, а студиите по српски јазик се главно концентрирани на наставната насока, за разлика од студиите по словенечки јазик и хрватски, кои се со преведувачка насока. Што се однесува до изучувањето на српскиот, словенечкиот, хрватскиот и словенечкиот јазик како втор модул и странски јазик, тие и така им се на избор на сите студенти на Филолошкиот факултет.

ЦИГЛАР: Земајќи го предвид фактот дека Словенија е во Европската Унија и дека долгогодишната врска и соработка успеавте да ја очувате и подобрите, доста вешто ги користите фондовите на ЕУ, како на пр.  Erazmus, CEEPUS, како и стипендиите на Владата на Република Словенија при стипендирањето на македонските студенти.

АРИЗАНКОВСКА: На Европските фондови можат да конкурираат и студентите на хрватски јазик во Македонија, бидејќи Македонија е придржна членака, како и Хрватска. Нашата соработка со Словенија е одлична и на меѓудржавно и на меѓууниверзитетско ниво. Овие релации особено ги развиваме во последните дваесет години, а со прилагодувањето на нашите студиски програми кон Болоњскиот сиситем, соработката на планот на мобилноста, односно размената на стручен наставен кадар и на студенти уште повеќе зајакна. Со влегувањето на Македонија во европските програми за размена на наставен кадар и студенти, овие можности станаа уште поголеми. Соработката со Универзитетот во Љубљана на планот на размената на студенти со учетво на Семинарот во Љубљана и Семинарот во Охрид постои уште од седумдесеттите години на двесеттиот век. Ја нагласувам во последните десет години и соработката со Центарот за словенечки јазик како втор/странски јазик при Универзитетот во Љубљана. Меѓууниверзитетската соработка и соработката со Министерството за образование и наука на Република Словеиија е важна и за обезбедувањето државни стипендии од страна на Владата на Република Словенија, имено уч. 2009/2010 г. во зимскиот семестар на Филозофскиот факултет при Универзитетот во Љубљана престојуваа осуммина наши студенти, 2008/2009 петмина, а на Педагошкиот факултет при Универзитетот во Марибор 2004/2005 и 2005/2006 г. по 11 македонски студенти и 2005/2006 еден постдипломец. Користејќи ги европските фондови за размена на нашиот факултет, Филолошкиот, при Универзитетот ,,Св. Кирил и Методиј“ во Скопје изминативе години гостуваа и голем словенечки студенти.

ЦИГЛАР: Колку студенти имате?

АРИЗАНКОВСКА: Нивниот број варира. Ги имаше и 350, кога словенечкиот јазик се изучуваше на ниво на јужнословенски јазик, но сега веќе се работи за студии по словенечки јазик, што значи дека при уписите нивниот број е веќе ограничен. Оваа година имаме и бруцоши и дипломци, но и студенти во втора година, така што бројката по сите нивоа, на кои во моментов се изучува словенечкиот јазик е околу 50 студенти, би рекле сосема доволно за квалитетна настава и задоволување на потребите на пазарот. Вкупната бројка на студенти кои го изучувале словенечкиот јазик до 1959 г. досега надминува 3000. Инаку словенечкиот јазик од оваа година е застапен и во програмите на постдипломски студии од нашата Катедра, како и на докторските студии.

 

ЦИГЛАР: Има ли соодветна соработка меѓу студиите по српски, словенечки и хрватски јазик?

АРИЗАНКОВСКА: Мислам дека соработка мора да има, особено поради генетската поврзаност на овие јазици и блискоста во нивниот развој, како и во име на долгогодишната меѓудржавна и културна соработка и пред сè меѓусебната заемна почит.

 

Разговорот го водеше: Желимир Циглар, лектор по хрватски јазик

Odgovori

Popunite niže tražene podatke ili kliknite na neku od ikona za prijavu:

WordPress.com Logo

Ovaj komentar pišete koristeći vaš WordPress.com račun. Odjava / Izmijeni )

Twitter picture

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Twitter račun. Odjava / Izmijeni )

Facebook slika

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Facebook račun. Odjava / Izmijeni )

Google+ photo

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Google+ račun. Odjava / Izmijeni )

Spajanje na %s


%d bloggers like this: